In welke volgorde ontlucht u uw cv-installatie?

Ontluchten is een van de weinige klussen aan een cv-installatie die u zelf kunt doen met een sleuteltje van een paar euro. Het gaat alleen vaak mis op één punt: de volgorde. Wie boven begint, duwt de lucht naar beneden en staat een half uur later weer bij dezelfde radiator. Lucht stijgt, dus u werkt van onder naar boven, en het water neemt de kortste weg, dus u werkt van dichtbij het toestel naar ver weg. Met de pomp uit, want zolang er water rondgaat blijft de lucht meedraaien.

Hoe u weet dat het lucht is

Het duidelijkste teken is een radiator die vanonder warm is en vanboven koud. De lucht verzamelt zich bovenin en verdringt het water. Een radiator die over de hele hoogte lauw of koud is, heeft iets anders: dan bereikt het water hem niet en is de verdeling het probleem.

Het tweede teken is geluid: een klokkend of ruisend geluid in leidingen of radiatoren als de pomp aanslaat. Dat is water dat langs luchtbellen schuift.

Het derde is tijdsgebonden: lucht na het bijvullen is normaal, want vullen brengt lucht mee. Daarom ontluchten wij standaard in hetzelfde bezoek als wij komen bijvullen, en rekenen wij dat niet apart.

De voorbereiding

Zet de pomp uit, of zet het toestel op de stand waarbij de pomp niet draait, en wacht een kwartier. Dat kwartier is geen overdreven voorzichtigheid: zolang het water circuleert, komt de lucht niet bij de ontluchtingsnippels terecht.

Leg klaar: een ontluchtingssleuteltje of een platte schroevendraaier, een doekje en een bakje. Zorg dat alle radiatoren bereikbaar zijn; een bank of een kast voor een radiator kost tijdens een bezoek meer tijd dan het ontluchten zelf.

Lees de druk af voordat u begint en onthoud die waarde. U gaat er druk bij verliezen en moet na afloop terugvullen.

De ronde zelf

Begin bij de radiator die het laagst hangt en het dichtst bij het toestel zit. Draai de nippel een kwartslag open, houd het doekje eronder en laat de lucht eruit tot er water komt. Draai dan dicht, niet te strak.

Werk van daaruit naar buiten en omhoog: eerst de begane grond van dichtbij naar ver, dan de eerste verdieping, dan de zolder. Een lange brede radiator kan er even over doen voordat de bel eruit is; geef hem die tijd.

Hoort u niets bij een radiator die wel koud is, sla hem dan niet over maar noteer hem. Geen lucht plus geen warmte betekent dat het water hem niet bereikt, en dat is een ander probleem dat u met ontluchten niet oplost.

Vloerverwarming gaat anders

Bij vloerverwarming werkt een sleuteltje niet. Daar zit de lucht in een lus in de vloer en die krijgt u er alleen uit door de groep door te spoelen: sluit alle groepen af, open er één, en laat er water doorheen lopen tot er geen lucht meer meekomt. Daarna de volgende groep.

Eén lus met een luchtbel blokkeert de doorstroming van de hele verdeler, en dat is niet op te lossen door alleen de automatische ontluchter bovenop de verdeler te openen. Werk van de kortste groep naar de langste en vul tussendoor bij, want doorspoelen kost water.

In Assendelft en Velserbroek, waar hele straten in één bouwstroom zijn gezet, komt vloerverwarming met een verdeler in een technische kast veel voor. Wie daar zelf aan de slag gaat, kan beter eerst een foto maken van hoe de doorstroommeters stonden.

In een hoog pand telt de statische druk mee

Hoe hoger de bovenste radiator boven het toestel staat, hoe meer druk er nodig is om daar nog overdruk te houden. Is de vuldruk te laag, dan komt het hoogste punt onder nul en zuigt de installatie daar lucht aan. Dan blijft u ontluchten zonder dat het probleem weggaat.

Dat is in dit werkgebied geen randgeval: in IJmuiden is 52,0 procent van de woningen gestapeld en in Zaandam 43,8 procent, vaak met drie of vier lagen boven een toestel in een bergingskast bij de voordeur.

Vul in zo'n pand dus niet naar de standaard 1,5 bar maar naar de waarde die bij de hoogte hoort, en laat de voordruk van het expansievat daarop controleren. Anders repareert u elke maand hetzelfde.

Als de lucht blijft terugkomen

Eén ronde per jaar hoort erbij. Komt de lucht elke maand terug, dan wordt er ergens zuurstof aangezogen en is er dus een oorzaak. De drie gebruikelijke zijn een automatische ontluchter die blijft openstaan, een te lage vuldruk waardoor het hoogste punt onder nul komt, en een expansievat zonder voordruk.

Vult u daarnaast vaak bij, dan brengt u elke keer vers water met opgeloste zuurstof binnen. Dat verklaart niet alleen de lucht maar versnelt ook de corrosie in radiatoren en leidingen.

Voor het opsporen van de oorzaak is een storingsbezoek van 149 euro exclusief btw de juiste afspraak. Een losse ontluchtingsronde is 99 euro exclusief btw en lost het symptoom op, wat prima is als het één keer per jaar gebeurt en zinloos als het elke maand terugkomt.

Kort samengevat

• Pomp uit, een kwartier wachten, dan van laag naar hoog en van dichtbij naar ver.
• Boven koud en onder warm betekent lucht; over de hele hoogte lauw betekent te weinig water.
• Vloerverwarming ontlucht u door groepen één voor één door te spoelen, niet met een sleuteltje.
• Vul na de ronde terug naar de waarde die bij de hoogte van uw pand past.
• In gestapelde bouw kan een te lage vuldruk zelf de oorzaak van terugkerende lucht zijn.
• Een ronde door de hele woning kost 99 euro exclusief btw; bijvullen zit in datzelfde bezoek.

Zet de pomp uit, wacht een kwartier en begin bij de laagste radiator het dichtst bij het toestel. Vul na afloop terug tot de druk koud weer klopt. Blijft een radiator koud terwijl er geen lucht uit komt, dan is ontluchten niet de oplossing en is waterzijdig inregelen vanaf 329 euro exclusief btw de volgende stap.