Wat levert waterzijdig inregelen op?

Water gaat de weg van de minste weerstand. In een cv-installatie betekent dat: de radiator vlak bij het toestel krijgt meer dan hij nodig heeft en de radiator aan het eind van de leiding krijgt te weinig. Zolang de aanvoertemperatuur hoog staat, valt dat mee; de verste kamer wordt uiteindelijk ook wel warm, het duurt alleen langer. Zet die temperatuur omlaag, en het verschil wordt meteen voelbaar. Daarom staat inregelen tegenwoordig vaker op de agenda dan tien jaar geleden: niet omdat installaties slechter zijn geworden, maar omdat wij lager zijn gaan stoken.

Het probleem in één beeld

Zet in de winter de thermostaat op zijn normale stand en voel na een uur aan elke radiator. Is de woonkamerradiator bovenaan gloeiend en de slaapkamerradiator lauw over de hele hoogte, dan is de verdeling scheef. Komt er bij die lauwe radiator geen lucht uit de ontluchtingsnippel, dan is het zeker geen luchtprobleem.

Een tweede signaal is de thermostaat die vroeg tevreden is. Hangt hij in de ruimte met de best bedeelde radiator, dan schakelt hij af terwijl de rest van het huis nog niet op temperatuur is. U compenseert dat door de stooklijn hoger te zetten, en dat kost gas in het hele huis om één kamer te repareren.

Een derde signaal hoort u: een toestel dat kort achter elkaar aan- en uitgaat. Te veel water door te weinig radiatoren betekent een hoge retourtemperatuur, en dat laat een moderne ketel modulerend afslaan in plaats van rustig doorstoken.

Wat er tijdens het inregelen gebeurt

Het begint met opmeten. Per ruimte worden de afmetingen, het glas, de oriëntatie en de ligging in het pand vastgelegd, en per radiator het type, de maat en het aantal platen. Vloergroepen worden geteld en de verdeler gaat open.

Daaruit volgt een berekening: hoeveel vermogen heeft elke ruimte nodig, en hoeveel water hoort daar bij de beoogde aanvoertemperatuur bij. Die waarde gaat vervolgens op het voetventiel van elke radiator of op de doorstroommeter van elke vloergroep.

Daarna kan de stooklijn zakken en de pomp een stand terug, bij voorkeur op een drukverschilregeling. Tot slot wordt per groep aanvoer en retour nagemeten en krijgt u alle ingestelde waarden op papier, zodat de volgende monteur niet weer bij nul begint.

Waar het in dit werkgebied het meeste oplevert

De grootste winst zit in de grote grondgebonden woningen met lange leidinglopen. Westzaan verstookt 980,0 kubieke meter gas per woning per jaar, Landsmeer 930,0, Oostzaan 920,0, Castricum 916,5 en Uitgeest 880,0. Dat zijn panden waar de installatie in stappen is gegroeid: een radiator bij de aanbouw, een extra groep op zolder, alles aangetakt op wat er al lag.

In die situatie is de verdeling vrijwel altijd scheef, simpelweg omdat er bij elke uitbreiding niet opnieuw gerekend is. Hoeveel u daarmee bespaart hangt af van hoe scheef het staat en hoe hoog de stooklijn nu is; wij noemen liever geen percentage dat wij niet bij u hebben gemeten.

In Assendelft en Velserbroek ligt het anders. Daar staan hele straten in één bouwstroom met dezelfde installatie, vaak met vloerverwarming en een verdeler in een technische kast. Dan is het probleem zelden de radiatorverdeling maar de afstelling van de vloergroepen, en dat is een kortere klus.

Achter een afleverset is het geen luxe

Op stadsverwarming is de aanvoertemperatuur per definitie lager dan bij een gasketel die op 70 of 80 graden staat. Precies onder die omstandigheid wordt een scheve verdeling meedogenloos zichtbaar: de radiator bij de set trekt het water naar zich toe en de verste kamer komt helemaal niet meer op temperatuur.

Dat raakt in Purmerend 61,5 procent van de woningvoorraad. Het is daar ook de klacht die wij het vaakst horen: niet dat het niet warm wordt, maar dat het in één kamer niet warm wordt terwijl de rest prima is.

De afleverset zelf blijft van uw warmteleverancier en daar komen wij niet aan. Het circuit erachter, dus de radiatoren, de vloerverwarming en de verdeling, is van u en dat regelen wij in.

Wanneer het niet de oplossing is

Wordt geen enkele radiator warm, dan is er iets met het toestel of met de pomp en heeft verdelen geen zin. Zakt de druk steeds weg, dan is er een lek of mist het expansievat zijn voordruk, en dat moet eerst.

Zit er lucht in het systeem, dan is een ontluchtingsronde van 99 euro exclusief btw de goedkopere eerste stap. Pas als een radiator lauw blijft terwijl er geen lucht meer uit komt, is de verdeling het probleem.

En als een ruimte ook na het inregelen niet op temperatuur komt, is de radiator simpelweg te klein voor het vermogen dat daar nodig is bij de lagere aanvoertemperatuur. Dan is vervangen vanaf 154 euro exclusief btw per stuk, exclusief materiaal, de vervolgstap. Wij zeggen dat tijdens de klus en niet erna.

Wat u zelf vooraf kunt vaststellen

Loop het huis rond met een hand en een notitieblok. Noteer per radiator of hij helemaal warm wordt, alleen onderaan, alleen bovenaan, of helemaal niet. Dat kost tien minuten en scheelt bij een bezoek een half uur zoeken.

Kijk ook of uw radiatoren een voorinstelbaar voetventiel hebben. Dat is te zien aan een instelring of een genummerde schijf onder de thermostaatknop. Zijn die er niet, dan is inregelen nog steeds mogelijk maar komt er werk bij, en dat hoort u vooraf te weten.

Zoek tot slot uw gasverbruik van de afgelopen drie jaar op. Ligt dat ruim boven het gemiddelde van uw plaats, en dat gemiddelde loopt in dit werkgebied van 308,2 kuub in Purmerend tot 980,0 in Westzaan, dan is er waarschijnlijk iets te winnen.

Kort samengevat

• Inregelen verdeelt het water per ruimte, zodat de verste kamer meekomt en de stooklijn omlaag kan.
• Het kost vanaf 329 euro exclusief btw voor de hele woning, ontluchten inbegrepen.
• De grootste winst zit in grote grondgebonden woningen met lange leidingen en een gegroeide installatie.
• Achter een afleverset is het voorwaarde, niet luxe, omdat de aanvoertemperatuur daar laag is.
• Het is ook de voorbereiding op een warmtepomp of een latere warmtenetaansluiting.
• Lucht in de installatie, drukverlies of een dode pomp horen eerst opgelost te worden.

Loop eerst zelf de radiatoren langs en noteer welke warm worden en welke niet. Komt er bij een lauwe radiator geen lucht uit, dan is de verdeling het probleem en is inregelen de ingreep die het oplost. Gaat u op termijn lager stoken, overstappen op een warmtepomp of aansluiten op een warmtenet, dan is dit hoe dan ook de stap die daaraan voorafgaat.